Pulmonolodzy interesują się lekami działającymi na szlak GLP-1, ponieważ leczenie otyłości może poprawiać nie tylko masę ciała, ale też oddychanie podczas snu. Najmocniejszy dowód dotyczy osób z otyłością i umiarkowanym lub ciężkim obturacyjnym bezdechem sennym (OBS): w badaniach nad tirzepatydem liczba przerw i spłyceń oddechu w czasie snu zmniejszyła się wyraźniej niż w grupach placebo. To ważna zmiana perspektywy, ale nie oznacza, że lek zastępuje diagnostykę bezdechu lub stosowaną przez część pacjentów terapię dodatnim ciśnieniem w drogach oddechowych.
Co leczenie otyłości ma wspólnego z oddychaniem?
Obturacyjny bezdech senny polega na powtarzającym się zwężaniu lub zamykaniu górnych dróg oddechowych podczas snu. Powietrze przepływa wtedy z trudem albo na krótko przestaje przepływać, choć organizm nadal próbuje oddychać. Takie epizody mogą wiązać się z nocnym niedotlenieniem i wybudzeniami, a w dzień objawiać się sennością oraz gorszą koncentracją.
Otyłość jest istotnym czynnikiem ryzyka OBS. Tkanka tłuszczowa odkładająca się w okolicy szyi może sprzyjać zwężeniu dróg oddechowych, a nadmiar tkanki tłuszczowej w obrębie tułowia wpływa na warunki oddychania. Z tego powodu zmniejszenie masy ciała bywa częścią postępowania u osoby, u której bezdech współwystępuje z otyłością. Nie jest to jednak prosta zależność: OBS może występować także bez otyłości, a nie każda osoba z otyłością ma bezdech.
Leki działające na szlak GLP-1 zwróciły uwagę specjalistów zajmujących się snem właśnie dlatego, że mogą wspierać leczenie otyłości. Dla pulmonologa pytanie nie brzmi jednak wyłącznie: „Ile kilogramów ubyło?”. Liczy się również to, czy pacjent rzadziej doświadcza zaburzeń oddychania podczas snu, czy zmniejsza się nocne niedotlenienie i jak czuje się w ciągu dnia.
Dlaczego wyniki badań nad tirzepatydem są tak istotne?
Najważniejsze dane pochodzą z dwóch randomizowanych badań III fazy SURMOUNT-OSA, obejmujących łącznie 469 dorosłych z otyłością oraz umiarkowanym lub ciężkim OBS. Uczestnicy otrzymywali tirzepatyd albo placebo przez 52 tygodnie. W jednym badaniu osoby w chwili rozpoczęcia udziału nie korzystały z terapii dodatnim ciśnieniem w drogach oddechowych (PAP), w drugim taką terapię stosowały. Dzięki temu oceniono lek w dwóch odmiennych sytuacjach klinicznych.
Główną miarą skuteczności był wskaźnik AHI — liczba bezdechów i spłyceń oddechu przypadających na godzinę snu. Im jest wyższy, tym częściej dochodzi do takich epizodów. Po 52 tygodniach AHI zmniejszył się średnio o 25,3 zdarzenia na godzinę w grupie przyjmującej tirzepatyd w pierwszym badaniu oraz o 29,3 w drugim. W odpowiadających im grupach placebo spadki wyniosły 5,3 i 5,5 zdarzenia na godzinę. Oszacowana różnica na korzyść tirzepatydu wyniosła odpowiednio 20,0 i 23,8 zdarzenia na godzinę.
To nie były badania osób, które jedynie chrapały lub podejrzewały u siebie bezdech. Średni wyjściowy AHI wynosił 51,5 zdarzenia na godzinę w pierwszym badaniu i 49,5 w drugim. Uczestnicy mieli więc przeciętnie znacznie nasilone zaburzenia oddychania podczas snu. Wyników nie można automatycznie przenosić na każdą osobę z OBS, zwłaszcza bez otyłości albo z łagodną postacią choroby.
Badacze oceniali również inne kwestie niż sam AHI: masę ciała, obciążenie nocnym niedotlenieniem, ciśnienie skurczowe oraz zgłaszane przez uczestników problemy związane ze snem. W obu badaniach odnotowano korzystne zmiany w tych obszarach. Z punktu widzenia pulmonologa ma to znaczenie, ponieważ sama liczba epizodów oddechowych nie opisuje w pełni tego, co dzieje się z pacjentem nocą i jak funkcjonuje on później w dzień.
Agoniści GLP-1 a tirzepatyd: ważne rozróżnienie
Określenie „leki GLP-1” bywa używane jako skrót dla różnych terapii wspierających leczenie otyłości. Nie wszystkie działają jednak identycznie. Tirzepatyd oddziałuje na receptory GIP i GLP-1, podczas gdy agoniści wyłącznie receptora GLP-1 działają na jeden z tych dwóch szlaków. Dlatego wyniku uzyskanego dla tirzepatydu nie należy przypisywać bezpośrednio każdemu lekowi z tej grupy.
Szerszy obraz dają analizy łączące wyniki badań nad lekami działającymi na szlak GLP-1 u osób z OBS. Metaanaliza opublikowana w 2025 roku oszacowała średnią różnicę AHI względem grup kontrolnych na 9,48 zdarzenia na godzinę na korzyść leczenia. Autorzy stwierdzili jednak dużą różnorodność wyników między badaniami. Taka średnia nie jest więc prognozą tego, o ile zmniejszy się AHI u konkretnej osoby ani dowodem, że poszczególne leki działają równie silnie.
Zainteresowanie pulmonologów dotyczy zatem realnej możliwości poprawy przebiegu OBS przez leczenie współistniejącej otyłości, a nie potwierdzonej skuteczności agonistów GLP-1 we wszystkich chorobach układu oddechowego. Danych z badań nad bezdechem sennym nie można przenosić wprost na astmę, przewlekłą obturacyjną chorobę płuc czy inne schorzenia płuc.
Czy lek może zastąpić aparat PAP?
Nie ma podstaw, by samodzielnie rezygnować z PAP po rozpoczęciu leczenia otyłości. Terapia dodatnim ciśnieniem utrzymuje drożność dróg oddechowych podczas snu, gdy jest stosowana. Lek oddziałujący na masę ciała stanowi inne podejście: może z czasem zmniejszyć nasilenie OBS u części osób z otyłością. Te metody nie są prostymi zamiennikami.
W jednym z badań SURMOUNT-OSA uczestnicy korzystali z PAP już na początku i w tej grupie również zaobserwowano korzystną zmianę AHI podczas leczenia tirzepatydem. Nie należy jednak odczytywać tego wyniku jako zalecenia, by po podaniu leku odstawić aparat. Decyzja o zmianie leczenia zależy od aktualnych objawów, oceny oddychania podczas snu i sytuacji konkretnego pacjenta, a nie od samego spadku masy ciała.
Znaczenie ma też tolerancja terapii. Leki działające na szlak GLP-1 mogą powodować działania niepożądane, często dotyczące przewodu pokarmowego. W metaanalizie trzech randomizowanych badań oceniających tę grupę leków w OBS działania niepożądane występowały częściej u osób leczonych niż w grupach placebo. Potencjalną korzyść oddechową trzeba więc rozpatrywać razem z bezpieczeństwem i możliwością kontynuowania leczenia.
Co z tych danych wynika dla osoby z podejrzeniem bezdechu?
Jeśli ktoś głośno chrapie, bliscy obserwują u niego przerwy w oddychaniu albo w dzień trudno mu opanować senność, pierwszym krokiem jest rozmowa z lekarzem i diagnostyka zaburzeń oddychania podczas snu. Samo chrapanie nie potwierdza OBS, a wybór leku na otyłość nie zastąpi ustalenia, czy bezdech występuje i jak jest nasilony.
Przy rozpoznanym OBS oraz otyłości warto omówić z lekarzem oba problemy łącznie. Spadek masy ciała może być istotny, lecz efekt leczenia dobrze oceniać szerzej: przez nasilenie objawów, wyniki badania snu, nocne niedotlenienie, samopoczucie w dzień i działania niepożądane. To pozwala odróżnić poprawę wyniku na wadze od poprawy oddychania, która dla pulmonologa i pacjenta jest równie ważna.
Przeczytaj również:
- https://blogmida.pl/2025/10/17/jesienne-dekoracje-stolu-kolory-zapachy-i-smaki-sezonu/
- https://blogmida.pl/2024/10/10/ekologiczna-dieta-jak-odzywiac-sie-zdrowo-i-zgodnie-z-zasadami-zrownowazonego-rozwoju/
- https://blogmida.pl/2023/12/10/gotowanie-dla-zdrowia-porady-dotyczace-higieny-w-kuchni-i-jakosci-skladnikow/
- https://blogmida.pl/2023/09/19/co-warto-suplementowac-jesienia/
- https://blogmida.pl/2026/03/09/jeden-budynek-na-500-m2-dzialki-jak-zaplanowac-zabudowe-dzialki-rekreacyjnej/
- https://blogmida.pl/2025/10/28/od-pomyslu-do-kolekcji-jak-wyglada-proces-tworzenia-materialu/
- https://blogmida.pl/2023/10/13/dlaczego-decyzja-o-wyborze-dostawcy-jedzenia-ma-znaczenie-dla-wizerunku-twojej-firmy/
- https://blogmida.pl/2023/10/15/co-zrobic-by-nie-zabraklo-czyli-zarzadzanie-zapasami-wody-na-czas-wyprawy-campingowej/